Waalres Erfgoed: het geheim van de Galichberg

Wie tegenwoordig door het buitengebied van Aalst wandelt, ziet vooral bos, heide en rustige zandpaden. Toch heeft dit landschap een geschiedenis die veel minder vredig is. Eeuwen geleden werd hier niet alleen gewandeld en gewerkt; hier werd ook recht gesproken. Een bijzondere naam duikt al op in een document uit 1440: Galichberg. 

In de oude grensbeschrijving van de heerlijkheid Heeze, Leende en Zesgehuchten worden zelfs twee Galichbergen genoemd. Eén daarvan wordt tevens aangeduid als Erbout. Maar wat betekent Galichberg eigenlijk? Het woord galich doet sterk denken aan oude vormen van het woord galg. Het is daarom verleidelijk om de naam te vertalen als galgenberg. Het bewijs daarvoor is echter nog niet sluitend. 

Wat we wel weten, is dat berg in oude plaatsnamen niet noodzakelijk een hoge berg betekende. Het kon ook gaan om een opvallende verhoging in het landschap. Een galg stond vroeger meestal niet midden in een dorp. Executieplaatsen lagen vaak juist buiten de bebouwde kom, in de buurt van belangrijke wegen en op plaatsen waar voorbijgangers de galg konden zien. De bedoeling was duidelijk: de galg moest niet alleen een straf uitvoeren, maar vooral afschrikken. Wie het gebied binnenkwam, moest weten dat de heer van het gebied zijn recht kon laten gelden. 

De Galichberg lag bovendien in een bijzonder gebied. Hier kwamen de grenzen van verschillende heerlijkheden bij elkaar. Grensmarkeringen waren daarom van groot belang. Een oude grenspaal werd later bekend als de Galichbergpaal. Deze stond in de omgeving van de bekende Hut van Mie Pils en vormde een zogenoemd drieheerlijkhedenpunt. 

De eerste vermelding van de Galichberg gaat terug tot 1440. Was het werkelijk de plaats van een galg? Was het alleen een oude veldnaam? Of verwijst de naam naar een gebeurtenis die al eeuwenlang uit het geheugen van Aalst verdwenen is? Historisch onderzoek naar oude kaarten, archiefstukken en landschapselementen kan ons misschien verder helpen. Maar één ding staat vast: de naam Galichberg is al bijna zeshonderd jaar oud.