Smartlappenkoor Efkes Schruwwe viert jubileum met muzikale huifkartocht

WAALRE - Een vaatwasmachine is superhandig, maar je mist dan wel iets heel erg moois: namelijk het samen zingen van liedjes onder de afwas. En als Anja Karsmakers onder het afwassen met haar zussen niet zo ontzettend veel had samen gezongen, dan was nooit het Smartlappenkoor Efkes Schruwwe ontstaan. Het Waalrese koor bestaat ‘efkes’ twintig jaar en dat wordt op onder andere op zaterdag 4 juli gevierd met een muzikale huifkartocht.

Door Paul Spapens

Op drie plaatsen in Waalre kan het publiek gratis genieten van het jubilerende koor. Rond 14.15 uur komt het gezelschap aan op Den Hof in Aalst voor een optreden dat tot 15.00 uur duurt. De volgende halte van de huifkar is De Markt in Waalre. Efkes Schruwwe wordt daar omstreeks 15.30 uur verwacht voor een uitvoering die tot 16.15 uur duurt. Het finale optreden is van 17.00 uur tot 17.45 uur op het terras van De Volmolen. 

“Ja, we rekenen zeker op de nodige belangstelling”, blikt Anja Karsmakers alvast vooruit op deze jubileumoptredens. De reden van deze positieve verwachting is tweeledig: In de twintig jaar van het bestaan heeft Efkes Schruwwe een klinkende naam opgebouwd en het repertoire spreekt aan. Efkes Schruwwe is namelijk een smartlappenkoor. Veel liedjes zijn lekkere meezingers, ze zijn doorgaans bekend en ze liggen goed in het gehoor. Werd begonnen met tien liedjes, tegenwoordig staan tachtig smartlappen op het repertoire. 

Traantje wegpinken 

De muziekkeuze klinkt door in de mooi Brabants klinkende naam. Efkes Schruwwe betekent ‘een traantje wegpinken’. Oprichtster Anja Karsmakers vergewiste zich er destijds van dat ze het dialect goed schreef door zich te laten adviseren door Ad Dams, kenner van de Brabantse taal en cultuur en woonachtig op het Loon in Waalre. Nu ze toch namen aan het noemen is mogen Els Lijten en Anja van de Vleuten niet worden vergeten. Zij waren destijds betrokken bij de oprichting van het smartlappenkoor. En ook genoemd worden: dirigente Rini Scheepens en vier zussen van de oprichtster die ook koorlid zijn: Liesbeth, Willemien, Jacintha, Rini (de dirigente).

“En dan ik zei de gek”, gebruikt de oprichtster een typische scherts omdat het nu eenmaal moeilijk is om jezelf op de voorgrond te plaatsen. Toch komt die eer Anja Karsmakers volledig toe. Ze werd in 1954 geboren in Waalre; ze is van een generatie die nog met plezier van ‘Wòldere’ spreekt. “Bij ons hadden ze tien kinderen. Onder het afwassen werd altijd gezongen”, herinnert ze zich met heel veel vreugd. Wat er dan zoal werd gezongen? Smartlappen, Nederlandstalig. Op de vraag wat haar favoriete afwasliedje was, antwoordt ze:
In een hutje in de duinen,
Lag een knaapje voor het raam,
Turend naar de ranke scheepjes,
Langs de wijde waterkant,
’t kon door ziekte niet naar school toe,
’t was nog lang niet sterk genoeg,
Mammie’s oog schoot steeds vol tranen.

Refrein: 
Mammie laat me toch gaan varen,
Kom, doe nu mijn schoentjes aan,
Laat me roeien in ons schuitje,
Laat me toch naar pappie gaan.

Hoe begin je een smartlappenkoor?

Kijk, bij zo’n lied, moet je ‘efkes schruwwe’, het is een smartlap in de ware betekenis van het woord. Als een terzijde: dit lied is nog steeds de favoriet van Anja Karsmakers. De oprichtster had ‘al langer in haar hoofd hangen’ om een smartlappenkoor te beginnen. Maar ja, druk en geen tijd, vertelt ze op een manier van: dat zal je wel herkennen. Bovendien: “Ze verklaarden me voor gek”, waarbij in het midden blijft wie die ‘ze’ dan wel waren. 

Uiteindelijk kwam het er toch van. We schrijven 11 januari 2006 toen voor de eerste keer elf zangers en zangeressen bij elkaar kwamen. Al snel werden het er meer. Efkes Schruwwe wordt nu gevormd door 36 zangers en zangeressen, van wie veertien mannen. Dat aantal vermelden we specifiek omdat het voor koren vaak lastig is om aan manvolk te komen. Bij Efkes Schruwwe speelt dat probleem niet. 

Op 7 mei 2006 vond het eerste optreden plaats. De primeur was voor de braderie van het Martinusgilde. Er volgden twintig jaar geheel in stijl met de smartlappen, namelijk met een lach en een traan. Een sterke eigenschap van het koor is de creativiteit die aan de dag wordt gelegd. Een voorbeeld daarvan was het optreden samen met het carillon van het Oude Kerkje in Wòldere. Hoewel je uit moet kijken met het gebruik van het woord uniek, was dit optreden zeker uniek.

Het genot van samenzang

Nu wordt gemiddeld acht keer per jaar opgetreden in onder meer verzorgingshuizen, voor De Zonnebloem, een braderie en een kerstprogramma. Dat zouden er gemakkelijk meer kunnen zijn, maar acht keer is gewoon al veel gelet op de drukke agenda die mensen tegenwoordig hebben. Daarbij, het belangrijkste van het koorbestaan is het genot van samenzang. “En de gezelligheid van elkaar en met elkaar”, vult Anja Karsmakers aan.

De laatste twee jaar had Efkes Schruwwe het zwaar, erkent de oprichtster. Dat had als oorzaak het gebrek aan muzikale begeleiding. Een smartlappenkoor kan eigenlijk niet zonder een accordeonist. Het is een bekend probleem voor heel veel koren dat er steeds minder accordeonspelers zijn. Maar!, sinds 1 januari wordt Efkes Schruwwe weer muzikaal ondersteund door een accordeoniste en is het leed geleden. Zie dit als een extra reden om te komen genieten van de drie jubileumuitvoeringen op zaterdag 4 juli.

Dubbelconcert 30 augustus

Behalve de muzikale huifkartocht organiseert Efkes Schruwwe nog een tweede jubileumoptreden. Op zondagmiddag 30 augustus geeft het smartlappenkoor een gratis dubbelconcert samen met Seniorenorkest Wedertklank uit Valkenswaard, in ‘t Brabants Genot aan de Heikantsestraat in Waalre. Aanvang 14.30 uur.

Hoe voelt dat nou om het twintigjarig bestaan mee te maken van een koor dat je zelf hebt opgericht? Anja Karsmakers: “Een klein bietje trots.”