Rinus de Groot rechts (met pet) en Ruud Snoeren links bij de enorme sterrenkijker. Foto: Evert Meijs.
Rinus de Groot rechts (met pet) en Ruud Snoeren links bij de enorme sterrenkijker. Foto: Evert Meijs. (Foto: )

Bijzondere sterrenkijker in Waalre

Mocht je ooit op de koffie gaan bij Rinus en Maja, dan val je beslist van de ene in de andere verbazing. In hun woning staan de meest uiteenlopende technische apparaten en toestellen. Soms hebben ze te maken met geluid, of met elektriciteit. Maar ook ingenieuze instrumenten waar één of meer lenzen in zitten, hebben zijn hart gestolen. Zo staat er in de serre een reusachtige sterrenkijker. Een openbaring, als je luistert naar de verhalen die daar bij horen.

WAALRE - De historie begint met Ruud Snoeren. Hij heeft van jongs af aan belangstelling voor optiek. Ook tijdens zijn arbeidzame leven is hij voor Philips voortdurend bezig met lenzen. Ruud: "Een van mijn collega's van het werk wist dat ik veel interesse had in sterrenkijkers. Hij vertelde dat de Paters van Oudenbosch in Goirle een gedemonteerde sterrenkijker hadden liggen, die ze zelf gebouwd hadden in 1939. Ik kreeg de kans om alle losse onderdelen te kopen voor tweehonderd gulden en was de koning te rijk." Snoeren moet wel beloven dat hij in de toekomst ook ánderen laat meegenieten van de kijker. De technische Ruud zet de kijker thuis weer in elkaar. Deze is van het type Newtonkijker, en bevat een holle spiegel.

Volgkijker
Via een andere collega komt Snoeren in contact met Rinus de Groot, want die is ook zeer geïnteresseerd in alles met techniek en met lenzen en spiegels. In 1976 wil hij graag bij Ruud de maansverduistering volgen via de kijker. "Rinus was in zijn nopjes. Hij bouwde samen met mij nog enkele onderdelen voor het bestaande apparaat, zoals een koperen volgkijker, en op die manier werden we beste vrienden", zo vertelt Ruud trots. Vanwege de verhuizing in 2006 moet het astronomisch werktuig weer gedemonteerd worden en hij schenkt Rinus de enorme sterrenkijker, waarvan de spiegel is gemaakt van het glas uit een patrijspoort van een schip, met een doorsnee van 15 cm. Zo krijgt de Newton-kijker een permanente plaats in de woning van Rinus en Maja.

Plaatcamera
De kijker wordt weer op zijn statief gemonteerd, dat is gemaakt van onderstellen uit een vrachtwagen. De twee mannen maken enkele tandwielen om de telescoop draaibaar te maken. Een klok wordt aangesloten, en in 24 uur draait het apparaat tégen de bewegingen van de aarde in, zodat het lijkt alsof de sterren stil staan. "Deze klok is nu niet meer nodig", weet Rinus, "er zit nu een motortje op dat precies op toeren is om sterren te volgen."
Omdat hij zelf foto's ontwikkelt en afdrukt, gebruikt Rinus ook een traditionele plaatcamera, die op de kijker past. Hierin zit een lens uit 1863, een Petzval-lens. Het is het eerste type dat met een wiskundige berekening is gemaakt.

NatLab
Onder aan het apparaat hangen twee zwarte contragewichten, om de kijker in balans te houden. "Eén van die twee weegt 25 kg", zegt Rinus, die zelf een plaatje liet maken met de tekst 'Simon Stevin'. Dat prijkt nu op de zijkant. De andere doos is leeg, maar kan naar behoefte voorzien worden van gewicht. Als je zowel Ruud als Rinus hoort spreken over deze bijzondere kijker, waan je je helemaal in het ruimtevaartcentrum in Noordwijk, of in het NatLab van Eindhoven. Termen als oculair, pool-as-kijker, röntgen, en Saturnus vliegen je om de oren.

Fietslampje
Ruud is blij dat de kijker een nieuwe bestemming heeft gekregen. "Het toestel is nu enkele duizenden euro's waard, maar ik werk liever in termen van vriendschap", zegt hij, en geeft nog veel meer technische details van de sterrenkijker, zoals deze in Waalre tegen de muur staat. "Er zit zelfs een fietslampje in", legt hij uit. "Want de spiegel is temperatuurgevoelig. Het kleine lampje geeft voldoende warmte om te verhinderen dat de spiegel vochtig wordt."

Rinus bewaart alle tekeningen en toelichtingen die de paters maakten. "Geen wonder, dat de eerste Brabantse sterrenwacht in Hoeven staat, zo kort bij Oudenbosch", zegt hij. Naast de uurwerken, microscopen, kijkers, spectroscoop, landmeetinstrument en 'n morse-seinapparaat pronkt op De Mommers bij Maja en Rinus ook de kijker, waarvan hij eigenlijk nooit goed heeft begrepen dat hij die zomaar cadeau kreeg.

Meer berichten