Den Haag, januari 1945. Vervaardiger J. Ketting, collectie Haags Gemeentearchief.
Den Haag, januari 1945. Vervaardiger J. Ketting, collectie Haags Gemeentearchief. (Foto: Vervaardiger J. Ketting, collectie Haags Gemeentearchief)

'Vuurwerk' met bevrijding in zicht

Door Han de Bondt

De oudejaarsviering in mijn ouderlijk huis in Den Haag was kort geweest. Waalre was al drie maanden bevrijd maar in het westen liet de hongerwinter zich steeds straffer voelen en met Kerstmis, een paar dagen daarvoor, was het al moeilijk om er nog iets feestelijks van te maken. Er was geen elektrisch licht, geen gas, geen kolen meer voor de haard en nagenoeg niets meer te eten. Zelfs tulpenbollen en suikerbieten waren schaars.

Als 10-jarige jongen leefde ik al enige tijd met mijn zus en ouders in de keuken. Het potkacheltje kon het daar nog enigszins leefbaar houden. Beschermd door de duisternis had papá wat gemeentelijke boompjes van takken beroofd. Het kacheltje brandde ze zuinigjes weg en mijn moeder had 'Net-tee' gezet als vervanging voor alle dranken die er niet meer waren. Papá las in een nog maar uit 1 pagina bestaande (dus foute) krant dat de Duitse legers aan het oostfront zich succesvol terug getrokken hadden op hun 'egelstellingen' en dat was volgens hem goed nieuws.

Langzaam ging het kacheltje uit, en op het eenzame kaarsje moesten we zuinig zijn. Dat 'kaarsje' was overigens een knullig gemaakt, en op twijfelachtige olie brandend lampje. Het aangepaste glas was ooit voor Aspirine bedoeld. Ook op deze oudejaarsavond, zorgde de kou er wel voor dat we rond de klok van tien diep wegkropen onder de dekens, gewoonlijk nog even wakker gehouden door het nachtelijk gedreun van vele honderden RAF-bommenwerpers op weg naar doelen in Duitsland. Vuurwerk bij de jaarwisseling was nog onbekend, werd dus niet gemist; maar dat zou op nieuwjaarsdag wel anders uitpakken….

Verjaardag
Nieuwjaarsdag gingen we altijd naar de verjaardag van mijn nicht. Overdag, want zodra het donker was ging de spertijd in en mocht je je niet meer op straat vertonen. Het was een half uurtje wandelen; ik wist niet beter, want alle fietsen waren 'gefordert', openbaar bus vervoer was stil gelegd en trams inclusief koperen bovenleiding naar Duitsland verdwenen. Als 'Vergeltungswaffe' voor de bommenregens die de Engelsen, en sinds kort overdag ook de Amerikanen, over Duitsland lieten neerkomen had Hitler na de V1 vliegende bom een veel gevaarlijker raket, de V2, laten ontwikkelen. Opnieuw het werk van Werner von Braun, die we in de zestiger jaren zouden leren kennen als de man achter het Amerikaanse Apollo-maanproject.

Deze V2's waren nog niet vrij van mankementen en werden bij voorkeur nabij woonwijken vanuit het Haagsche Bos gelanceerd. Dat ligt midden in de woonwijk Benoordenhout en daar bombarderen kan je een slecht imago bezorgen. Drie maanden later deed de RAF dat maar de treffers kwamen allemaal in de belendende wijk Bezuidenhout terecht. Een ramp! Ook tijdens onze wandeling naar de jarige nicht werden er een aantal V2's afgevuurd, met als bestemming Londen en de laatste dagen, naar vooral de bevrijde Antwerpse havens. Met vlammende motor en hels lawaai zagen we ze in de wolken verdwijnen naar hun doel op slechts enkele minuten afstand.

Verjaardag
Bij mijn oom was het altijd gezellig; met wat verdere aanloop was de kamer vol. Voor de kinderen limonade, voor de dames iets dergelijks, en voor de heren één glaasje jenever. Nergens te krijgen, maar oom had het altijd in huis. Toen iedereen zijn radio moest inleveren had hij er twee. Hij leverde de slechtste radio braaf in en luisterde dagelijks op de goed verstopte ontvanger naar de BBC. Zo ook deze middag. Ondanks de Duitse stoorzenders, werd duidelijk dat de Russen met een ongelooflijke massa tanks en manschappen naar het westen oprukten en alles plat walsten wat ze aan Duitse tegenstand tegen kwamen. En dat vond papá alweer goed nieuws.

Dreiging
Een heel dreigend geluid kwam plotseling van buiten. Dat moest een V2 zijn met problemen. Allen liepen naar het raam en zagen de raket volledig onbestuurbaar om zijn as tollen en naar alle kanten vuur spuwen. Hij verdween gevaarlijk laag in westelijke richting, maakte even geen herrie meer en sloeg daarna met een ongelofelijke dreun te pletter…… Papá concludeerde daaruit dat ons huis er waarschijnlijk niet meer stond, en besloot dat wij direct naar huis moesten om de ruïne te aanschouwen.

Naarmate we dichter bij huis kwamen lag er steeds meer glas. Bij sommige huizen zat er geen ruit meer in. Zwarte rook van de inslag trok over de daken en de sirenes van ambulances deed papá z'n pas versnellen. De raket bleek neergekomen op een rij huizen in de Indigostraat, gevaarlijk dichtbij onze woning. Eén grote puinhoop, maar tot ieders grote verbazing stond ons huis er nog en bleken alle ruiten er nog zonder beschadiging in te zitten, terwijl bij diverse buren de gordijnen naar buiten wapperden. We hadden geluk, want als die raket nog een paar honderd meter was doorgebuiteld, had het er slecht voor ons uitgezien.

Er waren meer dan twintig doden en vele gewonden te betreuren wat, gezien het aantal verwoeste huizen, veel hoger had kunnen zijn. Een stenen plaat met de namen van alle slachtoffers siert de muur van één der herbouwde huizen.

Het nieuwe jaar begon dus verre van voorspoedig en het zou nog vier lange, zware maanden duren voordat we ook in Den Haag onze zorgzaam bewaarde driekleur weer veilig voor de dag konden halen.

Meer berichten